Ocieplenie dachu - kiedy i jak je wykonać?

Dach to niezwykle ważny element budynku. To on odpowiada za ochronę wnętrza przed warunkami atmosferycznymi, ale też zapobiega wydostawaniu się ciepła z jego wnętrza. Z tego powodu ocieplenie dachu jest tak ważne. Jak je wykonywać i kiedy jest ku temu najlepszy czas?

Dlaczego warto zadbać o ocieplenie dachu?

Zacznijmy od tego, dlaczego w ogóle należy zająć się ocieplaniem dachu. To bardzo ważna i potrzebna inwestycja, która znacząco wpływa na komfort termiczny domowników oraz na zredukowanie kosztów ogrzewania. Ocieplenie dachu wykonane w prawidłowy sposób ogranicza uciekanie ciepła i… wydatki! Warto więc zainwestować w to działanie, by docelowo cieszyć się oszczędnościami.

Ocieplenie dachu – co warto wziąć pod uwagę?

Przy ocieplaniu dachu warto wziąć pod uwagę kilka kwestii. Pierwszą sprawą jest dopasowanie ocieplenia do rodzaju dachu: inne metody ocieplania sprawdzą się w przypadku dachów dwuspadowych, inne przy dachach płaskich. 

Warto też wiedzieć, jaki jest najlepszy moment na ocieplanie poddasza. Ten etap wykańczania domu powinien zostać wykonany w zasadzie na końcu: wszystko „mokre” prace muszą być zakończone. Wylewki i tynki schną przez kilkanaście, czasem nawet kilkadziesiąt dni, dlatego ocieplanie należy wykonać dopiero wtedy, gdy wszystko będzie gotowe. Schnące powierzchnie wciąż oddają znajdującą się w nich wodę, dlatego we wnętrzach utrzymuje się spora wilgotność. Ocieplanie nie jest wskazane w takich warunkach - jeśli wysychanie materiałów trwa zbyt długo, można zastosować specjalne osuszacze.

Oprócz tego, ocieplanie dachu wymaga też skupienia się na:

• wentylacji - to warto wziąć pod uwagę już na etapie projektowania. Trzeba pamiętać, że bez odpowiedniej wentylacji (zarówno przy montażu materiałów izolujących, jak i całego poddasza) ani rusz. Zapewnia ona odparowywanie skroplin, jednocześnie chroniąc przed stratami ciepła,
• ciągłości izolacji - ocieplanie dachu musi być układane bez szczelin i dziur, trzeba pokrywać całe połacie w dopasowany sposób,
• właściwe połączenie płyt gipsowo-kartonowych ze ścianą - zapobiegnie to powstawaniu miejsc łączenia: połączenie ślizgowe i masa szpachlowa zdadzą egzamin.

Pod uwagę warto wziąć pod uwagę przede wszystkim wykonanie. Można wybrać firmę, która zajmie się ociepleniem dachu lub zająć się tym na własną rękę. Sprawdzony wykonawca zaangażuje się w cały proces, doradzi jaką metodę i materiał ocieplania wybrać, a także wykona wszystko zgodnie ze sztuką. Dlaczego to ważne? Ponieważ przy ocieplaniu dachu trzeba zadbać o wiele kwestii: proces składa się z kilku etapów, konieczna jest wiedza i doświadczenie, precyzja przy każdym kominie czy innych elementach. Zlecenie tego zadania profesjonalistom to większy spokój, tym bardziej że będą oni wiedzieli, kiedy  najlepiej zabrać się za ocieplanie.

Warunki atmosferyczne a ocieplanie dachu

No właśnie, jakie warunki atmosferyczne są najlepsze do ocieplania dachu? Oczywiście, przede wszystkim dach powinien być gotowy, podobnie jak wnętrza. Dodatkowo prace ociepleniowe wymagają, by powietrze było suche. Pogoda powinna być więc bezwietrzna i bezdeszczowa: to dobrze wpływa na montaż materiałów, ale dotyczy też tego, że jest to działanie na wysokości, które wymaga komfortu. Łatwiej o niego zadbać, podobnie jak o bezpieczeństwo, podczas dobrej pogody Gdy warunki będą sprzyjające, ocieplanie zostanie też wykonane po prostu szybciej. W suche dni uda się również wyeliminować problem z pojawieniem się wilgoci.

Jak się przygotować przed ocieplaniem dachu

Przed przystąpieniem do pracy należy podjąć konkretne kroki. 

Przede wszystkim, dach musi być przygotowany - ukończony i naprawiony, jeśli miał jakiekolwiek uszkodzenia. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniej wentylacji w jego pobliżu, by prace mogły się toczyć bez zakłóceń, a pracownicy mieli komfort działania. 

Przygotowania obejmują też przygotowanie materiałów i narzędzi, tak aby przy pracy niczego nie zabrakło i by cała powierzchnia miała równą, ściśle do siebie przylegającą powierzchnię. Nie może zabraknąć płyt kartonowo-gipsowych, i masy szpachlowej. Następnie można powoli przystępować do działania - oczywiście o ile dopisuje bezwietrzna i bezdeszczowa pogoda!

Jak ocieplić dach – krok po kroku

Wiadomo już jak przygotować się do ocieplenia dachu, więc teraz czas na przejście tego procesu krok po kroku.

1. Mocowanie wieszaków

Pierwszym krokiem jest mocowanie wieszaków do krokwi za pomocą wkrętów do drewna. Ich rozstaw powinien wynosić 40 cm, a montowanie powinno prowadzić od najniższego punktu w górę. Najpierw warto zamontować wieszaki na pierwszej i ostatniej krokwi, przymocować do nich profile i przykręcić pozostałe wieszaki. Ważne jest, by każdy z elementów wychodził poza krokiew na odległość odpowiadającą drugiej warstwie termoizolacji. Na koniec warto sprawdzić położenie profili poziomicą.

2. Przygotowanie warstwy termoizolacyjnej 

Kolejny krok to rozpakowanie materiału. Tu wszystko zależy od zastosowanego materiału. W przypadku wełny najlepiej użyć noża, którym rozcinamy folię wzdłuż boków z obu stron. Kolejny krok to przecinanie folii w miejscu, w którym rozpoczyna się zrolowana mata lub płyta wełny. Później wykonuje się jej rozwinięcie, delikatne strzepnięcie i pozostawienie do rozprężenia.

3. Mierzenie rozstawu krokwi

Następnie przychodzi czas na rozmierzenie rozstawu krokwi w ich świetle, czyli odległości między ich wewnętrznymi ścianami. Ten wymiar pomoże odpowiednio przyciąć materiał.

4. Dopasowanie warstwy izolacyjnej

Teraz przychodzi czas na przycinanie materiału do wymiaru uzyskanego w poprzednim punkcie. Na tej samej zasadzie docinamy kolejne fragmenty. Krawędź pierwszej płyty ukazanej w szczelinie przycinamy w dopasowaniu do kąta nachylenia połaci dachowej. Przy przycinaniu warto dodać 2 cm zapasu, by uszczelnić przestrzeń. Zrobimy to równo z pomocą poziomicy.

5. Układanie pierwszej warstwy termoizolacyjnej

W kolejnym kroku zaczynamy od dołu krokwi, umieszczając kolejne odcinki materiału w kierunku kalenicy. Docięte fragmenty lekko wciskamy tak, by wszystkie elementy ściśle do siebie przylegały. Ten krok trzeba wykonywać ostrożnie, tak, aby nie wypychać warstwy wstępnej na zewnątrz.

6. Mocowanie profili suchej zabudowy

Po ułożeniu pierwszej warstwy czas na mocowanie profili na wieszakach zamocowanych na początku. Później wymierzamy szerokość profili, docinamy zgodnie z wymiarem paski materiału, które będą pełnić rolę drugiej warstwy ocieplania. Następnie umieszczamy je na profilach, tworząc ruszt, na którym oprze się druga warstwa termoizolacji.

7. Układanie drugiej warstwy termoizolacyjnej 

Zasada jest ta sama co w pierwszej wersji: zaczynamy od rozmierzenia rozstawu między profilami, a potem zgodnie z nim docinamy materiał, zawsze z 2 cm zapasem. Kolejne fragmenty lekko wciskamy, by dokładnie do sobie pasowały. Powierzchnia powinna być równa.

8. Mocowanie warstwy paroizolacyjnej

Następny krok to mocowanie folii paroizolacyjnej. Na profilach co 40-50 cm rozmieszczamy taśmę klejącą. Zaczynając od dołu krokwi, zaczynamy montaż idąc w kierunku kalenicy. Folię należy przyklejać zawsze z 10 cm zapasem, a wszystkie jej fragmenty łączyć taśmą paraizolacyjną: folia musi być dokładnie scalona w każdym miejscu.

9. Dopasowanie warstwy izolacyjnej

Ostatni etap to wykończenie ocieplenia płytami gipsowo-kartonowymi. Mocujemy je do profili za pomocą wkrętów umieszczanych co 15 cm na profilu. Montaż zaczynam od dołu, idąc mijankowo, czyli przesuwając kolejne płyty w stosunku do siebie o 40 cm.

Jaką porę roku wybrać do ocieplania dachu

Ocieplenie dachu najlepiej wykonać wtedy, gdy jest ciepło, sucho i bezwietrznie. Czy to oznacza, że najlepszą porą roku na te prace jest lato? Niekoniecznie. Latem upały dają się we znaki, co nie wpływa dobrze na komfort pracy, szczególnie na wysokościach. Lepsza będzie wiosna: najlepiej wybrać moment bez deszczu i wiatru. W takich warunkach ocieplenie zostane wykonane szybko, sprawnie i bez ryzyka pojawienia się wilgoci.

Czy zimą można ocieplać dach?

Jeśli nie ma innej możliwości, ocieplenie można też wykonać zimą. Jego ukończenie sprawi, że uda się więcej oszczędzić na ogrzewaniu. Prawda jest jednak taka, że obecnie zimy nie są już wcale tak zimne i wilgotne. Jeśli więc utrzymuje się bezwietrzna, bezdeszczowa pogoda, można spokojnie przystąpić do prac. Szczególnie, jeśli wybieramy nowoczesne materiały.

Ocieplanie dachu – jaki materiał wybrać

Kluczowe znaczenie w procesie ocieplania dachu ma materiał, którym zostanie ono wykonane. Na co najczęściej pada i jakie zalety mają poszczególne opcje?

Wełna mineralna

Wełna to jedno z popularniejszych rozwiązań. Dzieli się ona na skalną i szklaną. Ta pierwsza wykonywana jest z bazaltu, dolomitu, brykietu mineralnego, gabro lub wapiennego kruszywa. Składnik przetapia się, by ulec rozwłóknieniu i dodaje się różne ulepszacze i żywice tak, by możliwe było formowanie bloków czy mat. Wełna szklana wykonywana jest natomiast z piasku kwarcowego, ale proces jej produkcji jest bardzo podobny. Oba materiały dobrze się sprawdzają i mają właściwości paroprzepuszczalne, natomiast wełna szkolna nieco lepiej izoluje i jest dodatkowo lżejsza i bardziej sprężysta. 

Styropian

Często w procesie ocieplania dachu używa się też styropianu. Te używane do poddasza różnią się od tych stosowanych na ścianach, ponieważ mają specjalne nacięcia na długości poprawiające elastyczność. Do zalet styropianu należy to, że świetnie izoluje, jest dość twardy i nie chłonie wody. Poleca się go do ocieplania podkrokwiowego, ale trzeba liczyć się z tym, że obniży to sufit o kilka centymetrów.

Pianka

Kolejną opcją jest piana poliuretanowa. Stosuje się ją głównie w nowoczesnym budownictwie zarówno do ocieplenia dachu, jak i do izolacji fundamentów. To materiał, który jest wykonywany… na miejscu budowy. Jest do tego potrzebny specjalny agregat, z użyciem którego nakłada się ją natryskowo. Generuje to dodatkowy koszt, ale plus jest taki, że ocieplenie tym materiałem wykonuje się bardzo szybko: wystarczy kilka godzin, by dach był gotowy.

Folia termoizolacyjna

Inną polecaną opcją jest folia termoizolacyjna. Folia ONDUTERM® 11 SP to złożony materiał: składa się z 2 warstw zbrojonej, metalizowanej folii poliestrowej, 2 warstw maty poliestrowej, 3 warstw pianki polietylenowej i 4 warstw folii metalizowanej. Zasadą jej działania jest odbicie emitowanej energii cieplnej w postaci promieniowania od ekranu, jakim jest termoizolacja refleksyjna. Folia ma wiele innych zalet:

• sprawdza się do izolacji dachów, poddaszy, ścian i podłóg,
• łatwo dopasowuje się do powierzchni,
• zapobiega przed przegrzaniem latem,
• to materiał lekki i łatwy w transporcie,
• chroni przed utratą ciepła zimą,
• zapewnia doskonałą izolację akustyczną,
• zastępuje folię paroizolacyjną,
• można ją w prosty, szybki i tani sposób zamontować.

Termoizolacja tym nowoczesnym materiałem działa więc na zasadzie lustra i odbija od swojej powierzchni do 92% promieniowania cieplnego i jest w stanie wchłonąć jedynie 1% energii cieplnej. To doskonałe parametry na ocieplenie dachu, więc warto sięgnąć po folię termoizolacyjną ONDUTERM® 11 SP - jej stosowanie pozwala na osiągnięcie 30% oszczędności przy ogrzewaniu lub chłodzeniu wnętrza. Rozwiązanie to dominuje nad tradycyjnie stosowanymi materiałami, ponieważ w termoizolacji Onduline zużycie energii jest niższe o nawet o 28%, a dodatkowo wpływ wiatru w mniejszym stopniu osłabia skuteczność termoizolacji refleksyjnej niż izolacji tradycyjnej. Folia skutecznie przeciwdziała powstawaniu niekorzystnych mostków termicznych, zarówno liniowych, jak i punktowych. Łatwy jest też transport: izolacje refleksyjne występują w postaci rulonów, co usprawnia przewożenie i znacznie obniża jego koszty. Mało tego: materiał dodatkowo łatwo dopasowuje się do układanej powierzchni i można pogodzić kilka opcji, łącząc tradycyjne ocieplenie z folią termoizolacyjną ONDUTERM ®.

Przy instalacji trzeba pamiętać, o tym, by nie układać maty na styk, odpowiednio ją naciągnąć, a także zapewnić odpowiednią wentylację. Mata nie może stykać się z elementami o temperaturze powyżej 85 stopni Celsjusza, nie może być narażona na wilgoć.

Przepisy budowlane a ocieplanie dachu 

Cały proces ocieplenia dachu należy oczywiście wykonać zgodnie z prawem. Na szczęście w tym przypadku nie jest potrzebnych zbyt wiele formalności.

Regulacji należy szukać w Prawie budowlanym. Można się z niego dowiedzieć, że wszystko zależne jest od wysokości obiektu i zakresu planowanych prac.

Wysokość obiektu

Budynki do 12 m wysokości
Dobra wiadomość jest taka, że ocieplenie budynków o wysokości do 12 m, czyli większości jednorodzinnych budynków mieszkalnych nie wymaga żadnych kroków: ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Trzeba jednak wspomnieć, że jeśli w ramach prac dociepleniowych planuje się też inne działania, takie jak wymiana stolarki okiennej, przebudowa balkonów czy modyfikacja otworów okiennych, może być wymagane pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia.

Budynki powyżej 12 m, ale nie wyższe niż 25 m
Dla budynków o wysokości powyżej 12 m, ale nie wyższych niż 25 m, ocieplenie wymaga już zgłoszenia robót budowlanych. Należy je złożyć w odpowiednim organie administracji architektoniczno-budowlanej i zrobić to na co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem prac.

Budynki powyżej 25 m wysokości
Jeśli mamy do czynienia z budynkiem o ponad 25 m wysokości, ocieplenie wymaga już pozwolenia na budowę. To bardziej bardziej skomplikowana i czasochłonna procedura, ponieważ wymaga przekazania pełnej dokumentacji projektowej oraz uzyskania wielu uzgodnień i opinii. 

Dodatkowo zgodnie z prawem budowlanym należy zadbać o to, by ocieplenie było wykonywane za pomocą materiałów, które posiadają odpowiednie certyfikaty, na przykład Aprobatę Techniczną ITP, Deklarację Właściwości Użytkowych czy Certyfkat Zgodności. 

Ocieplanie budynku musi też spełniać następujące normy budowlane:

Norma PN-EN 13500:2008 - Wyroby do izolacji cieplnej w budownictwie
Określa wymagania dotyczące właściwości fizycznych, mechanicznych i chemicznych materiałów izolacyjnych takich jak styropian, wełna mineralna, pianka poliuretanowa czy folia termoizolacyjna. Definiuje parametry, takie jak współczynnik przewodzenia ciepła, gęstość, wytrzymałość na ściskanie, nasiąkliwość wodą czy odporność na czynniki atmosferyczne.

Norma PN-EN 13499:2005 - Wyroby do izolacji cieplnej w budownictwie
Dotyczy systemów ociepleń zewnętrznych składających się z materiałów izolacyjnych, zapraw klejących, tynków i innych elementów wykończeniowych. Ustala wymagania dotyczące właściwości mechanicznych, fizycznych i chemicznych wymienionych materiałów, a także metody badań i kryteria oceny zgodności.

Efektowność energetyczna

Jeszcze jedna kwestia w przypadku ocieplenia to spełnianie norm dotyczących efektywności energetycznej. Celem ocieplania budynków jest poprawa ich efektywności energetycznej, a zatem zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie i obniżenie kosztów eksploatacyjnych. Istnieją więc określone wymagania prawne, które mówią o minimalnych wartościach współczynnika przenikania ciepła dla przegród budowlanych.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, maksymalne dopuszczalne wartości współczynnika przenikania ciepła U dla przegród zewnętrznych budynków mieszkalnych i zamieszkania zbiorowego wynoszą:

• ściany zewnętrzne: U ≤ 0,25 W/(m2K),
• dachy, stropodachy i stropy nad przestrzeniami ogrzewanymi: U ≤ 0,20 W/(m2K),
• podłogi na gruncie: U ≤ 0,30 W/(m2K).

Powyższe wartości obowiązują w przypadku budowy nowych budynków, a także w razie przebudowy lub remontu istniejących już obiektów, jeśli prace obejmują ponad 25% powierzchni przegród zewnętrznych.

Ile kosztuje ocieplenie dachu?

Ocieplenie dachu to oczywiście spory wydatek. Ceny są zależne od wielu czynników, między innymi od lokalizacji, wybranych materiałów i usług dodatkowych. Na jakie koszty trzeba się przygotować? Orientacyjne dane przedstawiamy w tabeli.

Podsumowanie

Ocieplanie dachu jest niezwykle ważne dla komfortu cieplnego domowników oraz dla wysokości rachunków. Warto wykonać je jak najszybciej, by w pełni korzystać z jego zalet, ale jednocześnie pamiętając o tym, że bardzo istotne są warunki atmosferyczne, w jakich będzie przeprowadzane ocieplanie. Dobrym krokiem jest sięgnięcie po wysokiej jakości materiały, na przykład po folię termoizolacyjną, które sprawią, że ocieplenie będzie służyć przez wiele lat.